محمدعلی صادقی: تاخیر ایران در توسعه میادین مشترک، فرصت برداشت را به عربستان داد
توسعه میادین مشترک نفت و گاز در سالهای گذشته با وقفههای طولانی همراه بوده؛ وقفههایی که مسیر برداشت از برخی مخازن مشترک را تغییر داده است. در حالی که اجرای طرحها در داخل کشور با چالشهای مدیریتی، قراردادی و حقوقی روبهرو مانده، طرف مقابل با پیشبرد عملیات توسعه، وارد فاز بهرهبرداری شده و از منابعی استفاده میکند که سهم ایران نیز در آنها تعریف شده است.
در شرایطی که بخش قابل توجهی از ذخایر هیدروکربوری ایران در میادین مشترک با کشورهای همسایه قرار دارد، نحوه مدیریت، سرعت توسعه و صیانت از حقوق ملی در این میادین به یکی از موضوعات مهم و راهبردی صنعت انرژی کشور تبدیل شده است. ایران با عربستان سعودی و کویت چندین میدان مشترک نفتی و گازی دارد که برخی از آنها سالهاست در برنامههای توسعهای قرار گرفتهاند، اما محدودیتهای بینالمللی، چالشهای مدیریتی و کندی در تصمیمگیری باعث شده بهرهبرداری از این ظرفیتها با تاخیر همراه باشد.
این در حالی است که طرفهای مقابل، بهویژه عربستان سعودی، با سرعت بیشتری در حال برداشت از میادین متناظر هستند؛ موضوعی که نگرانیها درباره عقبماندن ایران در رقابت برداشت از میادین مشترک را افزایش داده است.
در همین چارچوب، هرچند در ماههای اخیر اقداماتی برای آمادهسازی زیرساختهای توسعه برخی میادین گازی در دستور کار قرار گرفته، اما همچنان فاصله قابل توجهی میان ظرفیت بالقوه ایران و میزان برداشت واقعی وجود دارد.
فرصتی که از دست رفت
در همین زمینه محمدعلی صادقی، کارشناس نفت و انرژی، به اقتصاد پیشتاز گفت: مجموعه مدیریت نفت در سالهای گذشته، بهویژه در بخش میادین مشترک و حوزه فلات قاره با ضعفهای جدی روبهرو بوده است. اگر به آمارها نگاه کنیم، ظرفیت برداشت نفت خام در فلات قاره تا حدود یک میلیون بشکه در روز ایجاد شده بود، اما در حال حاضر برداشت واقعی از کل میادین به حدود ۱۳۰ هزار بشکه هم نمیرسد. این اختلاف فاحش نشاندهنده ضعف در مدیریت و نبود پیگیری مستمر در این حوزه است.
او با اشاره به تجربه میدانهای مشترک اظهار کرد: میدانهای فرزاد A و B در حالی برای عربستان فعال شد که آنها حتی برای همکاری با ایران نیز اعلام آمادگی کرده بودند، اما به دلیل برخی مسائل پیش پا افتاده مانند اختلافات قیمتی و موضوعاتی که میشد با افزایش ضریب اطمینان و مذاکره بهتر بهویژه با طرف هندی، حلوفصل شود، این فرصت از دست رفت.
صادقی ادامه داد: در حال حاضر نیز در خصوص میدان گازی مشترک با عربستان و کویت با شرایط مشابهی روبهرو هستیم؛ میدانی که کشف اولیه آن توسط ایران انجام شد، اما اکنون عربستان و کویت مالکیت و بهرهبرداری آن را در اختیار گرفتهاند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: این مسائل نشان میدهد که به نقش نیروهای حقوقی و بینالمللی متخصص که بتوانند در سطح جهانی از حقوق و منافع ایران دفاع و آن را پیگیری کنند، توجه کافی نشده و این خلأ، هزینههای سنگینی را به بخش انرژی کشور تحمیل کرده است.
مائده مروتی