محمد جواد توکلی: برخی از ذینفعان از افزایش نرخ دلار سود میبرند
بازار ارز در سالهای اخیر به یکی از پرچالشترین بخشهای اقتصاد کشور تبدیل شده و نوسانات پیدرپی نرخها، بار دیگر بحث درباره کارآمدی سیاستهای ارزی، نقش نرخهای متعدد و پیامدهای آن برای بخشهای مختلف اقتصادی را در کانون توجه قرار داده است.
محمدجواد توکلی، اقتصاددان، با اشاره به وضعیت فعلی بازار ارز، به اقتصاد پیشتاز گفت: شرایطی که امروز در اقتصاد کشور با آن مواجه هستیم، ناشی از پذیرش همزمان نظام ارزی شناور و چندنرخی است؛ طوری که در عمل، نرخهای مختلفی از جمله نرخ توافقی، نرخ بازار آزاد و حتی بازار غیررسمی شکل گرفته است.
وی با بیان اینکه ریشه بخشی از مشکلات ارزی به سیاستهای اتخاذشده در سالهای گذشته بازمیگردد، اظهار کرد: از حدود سال ۱۳۸۶، نهادهای اصلی تولیدی کشور دلاری شدهاند و صنایعی مانند فولاد، پتروشیمی و پالایشگاهها محصولات خود را بر مبنای نرخ دلار به فروش میرسانند؛ نرخی که بهتدریج به سمت شناورسازی حرکت کرده است.
این اقتصاددان افزود: این رویکرد باعث شده اقتصاد ایران بهشدت نسبت به نوسانات نرخ ارز شوکپذیر شود و از سوی دیگر، گروههایی بهعنوان ذینفعان افزایش نرخ دلار شکل بگیرند که بدون افزایش تولید، از رشد قیمت ارز منتفع میشوند.
او با اشاره به ذینفعان افزایش نرخ ارز ادامه داد: صادرکنندگان بزرگ بهویژه در حوزههای فولاد، پتروشیمی و پالایشگاهها، همچنین خامفروشان، دارندگان ارز، بانکها و نهادهای مالی، همگی از جمله گروههایی هستند که از افزایش نرخ دلار سود میبرند.
وی با اشاره به گزارشهای مالی بانکها اظهار کرد: بهعنوان نمونه، برخی بانکها از محل افزایش نرخ ارز، سودهای قابل توجهی شناسایی کردهاند که این موضوع حتی در گزارشهای رسمی به بازار سرمایه نیز اعلام شده است.
سیاست ارزی به گونهای شده که افزایش نرخ ارز را تشویق میکند
این اقتصاددان در ادامه تأکید کرد: در عمل، زمین بازی سیاستهای ارزی بهگونهای طراحی شده که افزایش نرخ ارز را تشویق میکند و همین مسئله باعث تداوم رشد نرخ دلار شده است.
توکلی با اشاره به روند اخیر بازار ارز اظهار کرد: در ابتدای دولت چهاردهم، نرخ ارز در بازار آزاد حدود ۶۰ هزار تومان بود، اما اکنون از مرز ۱۲۰ هزار تومان عبور کرده و حتی به محدوده ۱۲۸ هزار تومان رسیده است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: اگر اصلاحی در سیاستهای ارزی صورت نگیرد و این زمین بازی لغزنده همچنان حفظ شود، روند افزایش نرخ ارز ادامهدار است و شرایط برای دولت، تولیدکنندگان و دارندگان ارز، روزبهروز پیچیدهتر و پرهزینهتر میشود.