رضا شهرستانی: قیمت گذاری دستوری و ارز نیما، سود فولادیها را به یک دهم رسانده است
نشانههای کاهش بهرهوری و افت سود در شرکتهای فولادی، همزمان با تشدید چالشهای صادراتی و فاصله معنادار میان ظرفیت اسمی و تولید واقعی، تصویر نگرانکنندهای از وضعیت فعلی صنعت فولاد کشور ترسیم کرده است.
رضا شهرستانی، عضو هیاتمدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی، با اشاره به وضعیت تولید فولاد در کشور به اقتصاد پیشتاز گفت: رسیدن به سطح تولید سال گذشته بهتنهایی نشانه وضعیت مطلوب نیست، چراکه صنعت فولاد همچنان درگیر محدودیتهای برق در تابستان و گاز در زمستان است و بسیاری از واحدها زیر ظرفیت واقعی خود فعالیت میکنند.
وی با تاکید بر اینکه تولید فولاد کشور هنوز فاصله معناداری با ظرفیت اسمی دارد، بیان کرد: اگرچه ممکن است تا پایان سال میزان تولید با یک تا دو درصد اختلاف به سطح سال قبل برسد، اما باید توجه داشت که تولید فولاد در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال ۱۴۰۲ حدود ۷ درصد کاهش داشته است؛ بهطوری که تولید از حدود ۳۲ میلیون تن در سال ۱۴۰۲ به حدود ۳۰ میلیون تن در سال ۱۴۰۳ رسیده است.
او با اشاره به شکاف میان ظرفیت ایجادشده و میزان تولید اظهار کرد: طبق چشمانداز ۱۴۰۴ قرار بود کشور به تولید ۵۵ میلیون تن فولاد برسد، در حالی که امروز بیش از ۵۲ میلیون تن ظرفیت ایجاد شده اما تنها حدود ۳۰ میلیون تن تولید داریم؛ این یعنی صنعت فولاد کشور با حدود ۶۰ درصد راندمان و ۴۰ درصد کمتر از ظرفیت واقعی خود فعالیت میکند.
علت افت صادرات فولاد چیست؟
شهرستانی در ادامه با اشاره به دلایل کاهش صادرات فولاد عنوان کرد: افت صادرات به دو عامل اصلی بازمیگردد که نخستین آن، الزام بازگشت ۱۰۰ درصد ارز صادراتی فولاد و پتروشیمی به سامانه نیما با نرخ دستوری است؛ موضوعی که از سالهای گذشته در بانک مرکزی تثبیت شد و اختلاف شدید نرخ نیما با بازار آزاد، صادرات را برای تولیدکنندگان زیانده کرده است.
وی افزود: این اختلاف قیمتی که تا چند ماه پیش حدود ۳۰ درصد بود و امروز حتی بیشتر هم شده، باعث شد بسیاری از صادرکنندگان برای دور زدن مقررات، به استفاده از کارتهای بازرگانی یکبارمصرف روی بیاورند که در نهایت منجر به عدم بازگشت میلیاردها دلار ارز به کشور شد.
او با اشاره به پیامدهای قیمتگذاری دستوری اظهار کرد: کنترل قیمتها در بورس و پایین نگهداشتن نرخ فروش فولاد نسبت به قیمتهای جهانی، باعث شد برخی کشورهای مقصد مانند عراق و افغانستان، تعرفههای سنگین آنتیدامپینگ علیه فولاد ایران اعمال کنند، چراکه محصولات ایرانی با قیمتهای بسیار پایین وارد بازار آنها میشد.
تمایل کشورهای منطقه برای خرید فولاد ایران کاهش یافته است
عضو هیاتمدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی ادامه داد: پس از آن، با تصمیم به حذف کارتهای بازرگانی یکبارمصرف، همان میزان محدود صادراتی هم که امکانپذیر بود، متوقف شد؛ در حالی که کشور مازاد تولید دارد و نیازمند صادرات است.
وی همچنین با اشاره به تاثیر تحریمها گفت: تشدید تحریمها از جمله جریمه بانکهای عراقی به دلیل همکاری مالی با ایران، تمایل کشورهای منطقه برای خرید فولاد ایران و انتقال ارز را کاهش داده است.
سود برخی شرکتها کاهش یافته است
شهرستانی با اشاره به وضعیت سودآوری شرکتهای فولادی بیان کرد: اگر صورتهای مالی شرکتهای فولادی را بررسی کنیم، میبینیم سود برخی شرکتها بهشدت کاهش یافته؛ بهطوری که سود فولاد مبارکه نسبت به سال قبل به حدود یکدهم رسیده و فولاد خوزستان نیز با وجود فروش حدود ۱.۶ میلیارد دلاری و تولید نزدیک به ۴ میلیون تن، در ششماهه نخست سال عملاً با کاهش شدید سود مواجه شده است.
او در پایان خاطرنشان کرد: وقتی شرکتهای بزرگ و یکپارچهای مانند فولاد خوزستان که کل زنجیره تولید از سنگ تا شمش را در اختیار دارند به چنین وضعیتی دچار میشوند، وضعیت بخش خصوصی که تنها بخشی از زنجیره مانند نورد یا ذوب را در اختیار دارد، بهمراتب نگرانکنندهتر میشود.