پتروشیمی آبادان، قدیمیترین قطب تولید پیویسی ایران در مسیر نوسازی
پتروشیمی آبادان، یکی از قدیمیترین و شناختهشدهترین مجتمعهای پتروشیمی کشور، از اواخر دهه ۴۰ خورشیدی فعالیت خود را آغاز کرد و با وجود آسیبهای گسترده دوران جنگ، امروز همچنان نقش مهمی در زنجیره تولید پلیمرهای ایران ایفا میکند.
به گزارش اقتصاد پیشتاز، پتروشیمی آبادان از نخستین پروژههای بزرگ صنعت پتروشیمی در جنوب ایران بود؛ طرحی که با هدف تولید پیویسی و چند محصول پایه دیگر برنامهریزی شد و در زمان خود نقش مهمی در صنعتیشدن منطقه و شکلگیری صنایع پاییندستی داشت. این مجتمع از اواخر دهه ۱۳۴۰ وارد مرحله ساخت شد و در ابتدای دهه ۱۳۵۰ به بهرهبرداری رسید. آبادان که پیش از آن بیشتر بهواسطه پالایشگاه بزرگ نفت شناخته میشد، با راهاندازی این مجتمع پتروشیمی بُعد جدیدی به هویت صنعتی خود بخشید.
در سالهای نخست فعالیت، تمرکز اصلی بر تولید پیویسی، سود سوزآور و مواد شیمیایی مورد استفاده در صنایع شوینده و پلیمری بود. ظرفیت تولید پیویسی در آن دوره، هرچند محدودتر از امروز بود، اما نقش آغازگرانهای در ایجاد بازار داخلی پلیمرها بازی کرد و وابستگی کشور به واردات بسیاری از مواد اولیه را کاهش داد. با گذشت زمان، طرحهای توسعهای مختلفی برای افزایش ظرفیت و نوسازی خطوط تولید مطرح شد؛ برنامههایی که برخی از آنها عملیاتی شد و برخی دیگر تحت تأثیر شرایط اقتصادی و محدودیتهای خارجی متوقف ماند.
جنگ ایران و عراق یکی از مهمترین مقاطع تاریخی این مجتمع بود. پتروشیمی آبادان بهدلیل موقعیت جغرافیاییاش از نخستین واحدهایی بود که آسیب جدی دید و برای سالها بخشی از تأسیسات آن از مدار تولید خارج شد. با این حال، پس از پایان جنگ، بازسازی واحدها بهصورت تدریجی آغاز شد. این بازسازیها نهتنها زیرساختهای آسیبدیده را احیا کرد بلکه فرصت نوسازی فنی و ارتقای بخشی از تجهیزات را نیز فراهم آورد.
امروز پتروشیمی آبادان همچنان یکی از بازیگران اصلی در تولید پیویسی ایران محسوب میشود. هرچند این مجتمع با چالشهایی مانند فرسودگی بخشی از تجهیزات، فشارهای ناشی از تحریمها، و نیاز مستمر به سرمایهگذاری برای نوسازی خطوط تولید روبهروست، اما تجربه طولانی، نیروی انسانی متخصص و زیرساختهای تثبیتشده آن را به مجموعهای استراتژیک در صنعت پتروشیمی کشور تبدیل کرده است.
در سالهای اخیر، برنامههایی برای بهبود بهرهوری، کاهش مصرف انرژی، افزایش ظرفیت تولید و توسعه واحدهای جانبی مطرح شده است؛ طرحهایی که در صورت اجرای کامل، میتواند جایگاه پتروشیمی آبادان را در بازار داخلی و منطقهای تقویت کند. این مجتمع با تکیه بر سابقه نیمقرنی خود، همچنان یکی از امیدهای توسعه صنعتی جنوب کشور به شمار میرود.
مریم میری