میثم فتحی: پتروشیمی ها به سادهترین گزینه برای قطع گاز در بحران تبدیل شدهاند
نحوه مدیریت ناترازی انرژی و اولویتبندی تخصیص گاز در سالهای اخیر، صنعت پتروشیمی را با چالشهای جدی مواجه کرده و اثرات آن بهتدریج به زنجیره گستردهای از صنایع پاییندستی و جایگاه ایران در بازارهای جهانی سرایت کرده است.
میثم فتحیمحب، کارشناس حوزه پتروشیمی، با اشاره به نحوه تخصیص گاز در شرایط ناترازی انرژی، به اقتصاد پیشتاز گفت: با وجود آنکه سهم صنعت پتروشیمی از مصرف کل گاز کشور حدود ۱۰ درصد است، این صنعت در زمان کمبود گاز بیشترین فشار را متحمل میشود، زیرا در ساختار حکمرانی انرژی، پتروشیمی ها عملاً بهعنوان مصرفکننده نهایی غیرحاکمیتی در نظر گرفته میشوند.
وی با توضیح اولویتبندی تخصیص گاز بیان کرد: در شرایط ناترازی، ابتدا بخش خانگی، سپس نیروگاهها و بعد صنایع بالادستیتر در اولویت قرار میگیرند و پتروشیمی ها، بهویژه واحدهای گازمحور، در انتهای زنجیره تخصیص قرار دارند؛ این در حالی است که گاز مصرفی پتروشیمی ها نه برای مصرف نهایی، بلکه برای تولید محصولات صادراتی، ارزآور و مواد اولیه صنایع داخلی استفاده میشود.
او با بیان اینکه تفکیک روشنی میان «گاز بهعنوان سوخت مصرفی» و «گاز بهعنوان خوراک صنعتی مولد ارزش افزوده» وجود ندارد، اظهار کرد: همین ضعف سیاستی باعث شده در مدیریت بحران انرژی، پتروشیمیها به سادهترین گزینه برای قطع یا محدودسازی گاز تبدیل شوند.
محدودسازی گاز پتروشیمی ها آثار زنجیرهای بر کل اقتصاد دارد
این کارشناس حوزه پتروشیمی در ادامه با اشاره به پیامدهای قطع گاز گفت: محدودسازی گاز پتروشیمی ها آثار زنجیرهای و غیرخطی بر کل اقتصاد دارد و کاهش تولید در واحدهای بالادستی مانند متانول، آمونیاک، الفینها و پلیمرهای پایه، بلافاصله صنایع پاییندستی را با کمبود مواد اولیه و بیثباتی عرضه مواجه میکند.
وی افزود: صنایع پاییندستی که کوچکتر، اشتغالبرتر و حساستر به نوسان قیمت هستند، در این شرایط با افزایش هزینه تولید، کاهش ظرفیت عملیاتی، وقفه در تحویل سفارشها و از دست رفتن بازارهای داخلی و صادراتی روبهرو میشوند و فشار قطع گاز بهصورت موجی به کل زنجیره ارزش منتقل میشود.
او در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تاثیر ناترازی انرژی بر جایگاه بینالمللی ایران گفت: بیثباتی در تامین خوراک طی سالهای اخیر، موقعیت ایران را در بازارهای جهانی محصولات پتروشیمی تضعیف کرده و کشور را از جایگاه یک تامینکننده قابل اتکا و پایدار دور کرده است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: مزیت رقابتی صنعت پتروشیمی تنها به قیمت خوراک محدود نمیشود، بلکه به پایداری تامین، تحویل مستمر و اعتماد بازار وابسته است؛ مولفههایی که تداوم ناترازی انرژی، آنها را بهطور جدی تحتتاثیر قرار داده و در بلندمدت حتی مزیت خوراک ارزان را نیز بیاثر میکند.