تأثیر تهدید آمریکا علیه ونزوئلا بر سرمایهگذاری انرژی ایران
تحلیل اختصاصی برای اقتصاد پیشتاز
تحولات اخیر در آمریکای لاتین، بهویژه تشدید تهدیدهای ایالات متحده علیه صادرات نفت ونزوئلا، بار دیگر نگاه تحلیلگران انرژی را به سمت پیوندهای اقتصادی تهران–کاراکاس سوق داده است. ایران طی سالهای گذشته میلیاردها دلار در صنعت انرژی ونزوئلا سرمایهگذاری کرده و اکنون این پرسش کلیدی مطرح است:
آیا فشارهای جدید آمریکا میتواند این سرمایهگذاریها را تهدید کند؟
در این گزارش تحلیلی، تلاش کردهام تصویری روشن، بهروز و مبتنی بر داده از پیامدهای این بحران بر منافع اقتصادی ایران ارائه دهم.
۱. چرا سرمایهگذاری ایران در انرژی ونزوئلا اهمیت دارد؟
یک شراکت استراتژیک فراتر از اقتصاد
ایران و ونزوئلا تنها دو شریک تجاری نیستند؛ این همکاری بخشی از یک ائتلاف ژئوپولیتیک است که در برابر فشارهای آمریکا شکل گرفته است.
سرمایهگذاری ایران در حوزه انرژی ونزوئلا شامل موارد زیر است:
بازسازی و راهاندازی پالایشگاههای بزرگ
صادرات خدمات فنی و مهندسی
تأمین تجهیزات پالایشی و نفتی
همکاری در تولید و فرآورش نفت سنگین
این پروژهها برای ایران ارزآوری غیرنفتی و برای ونزوئلا احیای صنعت انرژی را به همراه داشتهاند.
تهدیدهای آمریکا؛ از تحریم تا محاصره دریایی
در ماههای اخیر، واشنگتن با هدف محدود کردن صادرات نفت ونزوئلا، اقدامات زیر را تشدید کرده است:
تهدید به توقیف نفتکشها
اعمال تحریمهای ثانویه علیه شرکتهای حملونقل
محدودیت بر بیمه و خدمات دریایی
فشار بر خریداران نفت ونزوئلا
این تحولات، مستقیماً شبکه همکاری ایران–ونزوئلا را هدف قرار میدهد.
ریسکهای مستقیم برای سرمایهگذاری ایران
خطر از دست رفتن داراییها
برآوردها نشان میدهد بیش از ۲ میلیارد دلار از داراییها و پروژههای ایران در ونزوئلا در معرض ریسک قرار دارد.
این داراییها شامل:
پروژههای پالایشی
تجهیزات ارسالشده
قراردادهای خدمات فنی
بدهیهای انباشته دولت ونزوئلا است.
افزایش هزینههای حملونقل و بیمه
با تشدید تحریمها:
بیمهگران بینالمللی همکاری نمیکنند
هزینه حملونقل چند برابر شده
ریسک توقیف نفتکشها افزایش یافته
این عوامل سودآوری پروژههای ایران را کاهش میدهد.
دشواری در بازگشت سرمایه
بحران اقتصادی ونزوئلا و محدودیتهای مالی بینالمللی باعث شده:
بازپرداخت بدهیها به ایران با تأخیر مواجه شود
انتقال پول تقریباً ناممکن شود
– برخی پروژهها نیمهتمام بمانند
پیامدهای ژئوپولیتیک و اقتصادی برای ایران
فرصت: افزایش قیمت جهانی نفت
اگر صادرات نفت ونزوئلا کاهش یابد، عرضه جهانی نفت محدود میشود و این میتواند قیمتها را بالا ببرد.
برای ایران—even under sanctions—این موضوع افزایش درآمد نفتی را به همراه دارد.
تهدید: تشدید فشار بر محور تهران–کاراکاس
آمریکا همکاری ایران و ونزوئلا را بخشی از یک پروژه مشترک ضدتحریمی میداند.
بنابراین:
هر فشار بر ونزوئلا، فشار بر ایران نیز هست
شبکه حملونقل مشترک هدف قرار میگیرد
تحریمهای ثانویه گسترش مییابد
جمعبندی: فرصتها واقعیاند، اما تهدیدها سنگینتر
سرمایهگذاری ایران در انرژی ونزوئلا یک فرصت بلندمدت ژئوپولیتیک است، اما در شرایط فعلی با ریسکهای اقتصادی جدی روبهروست.
تهدیدهای آمریکا میتواند:
بازگشت سرمایه ایران را مختل کند
هزینههای عملیاتی را افزایش دهد
پروژههای مشترک را با تأخیر مواجه کند
در مقابل، افزایش احتمالی قیمت نفت میتواند بخشی از این فشارها را جبران کند.
پیشنهادهای سیاستی برای ایران
بهعنوان جمعبندی کارشناسی، سه راهکار کلیدی برای کاهش ریسکها پیشنهاد میکنم:
تنوعبخشی به مسیرهای همکاری
ایران باید همکاریهای انرژی خود را به کشورهای دیگری در آمریکای لاتین و آسیا نیز گسترش دهد.
استفاده از سازوکارهای مالی غیرتحریمی
ایجاد کانالهای مالی مشترک با کشورهای ثالث میتواند بخشی از مشکلات انتقال پول را حل کند.
تقویت دیپلماسی انرژی
ایران باید از ظرفیت اوپک و مجامع بینالمللی برای کاهش فشارهای سیاسی استفاده کند.
سخن پایانی
تحولات اخیر نشان میدهد که اقتصاد انرژی دیگر تنها یک موضوع اقتصادی نیست؛ بلکه میدان رقابت ژئوپولیتیک است.
سرمایهگذاری ایران در ونزوئلا همچنان یک فرصت استراتژیک است، اما برای حفظ آن باید هوشمندانهتر، منعطفتر و آیندهنگرتر عمل کرد.
مهران مستان راد