سجاد رفیع: کالاهایی که ارز ترجیحی دریافت میکردند بیشتر از دیگر کالاها تورم داشتند
پس از سالها تخصیص ارز ترجیحی و ناکامی در رساندن یارانه به گروههای هدف، دولت تصمیم گرفته است حمایت معیشتی را به انتهای زنجیره و در قالب کالابرگ به مردم پرداخت کند؛ اما آیا این تغییر مسیر میتواند مانع تکرار تجربههای شکستخورده گذشته شود؟
سجاد رفیع، کارشناس اقتصادی، با اشاره به تجربه ناموفق سیاست ارز ترجیحی به اقتصاد پیشتاز گفت: حذف ارز ترجیحی تصمیمی بود که دولت چارهای جز اجرای آن نداشت. تجربه چندینباره این سیاست نشان داد که ارز ترجیحی با شکستهای متعددی مواجه شده و در نهایت دولت به این جمعبندی رسید که این مسیر دیگر پاسخگو نیست.
وی با تاکید بر اینکه اصل تصمیمگیری از منظر سیاستگذاری اجتنابناپذیر بوده است، بیان کرد: البته اینکه دولت در مرحله اجرا تا چه اندازه موفق عمل کند و اینکه گروههای ذینفع تا چه حد بتوانند مانعتراشی کنند، موضوعی جداگانه است که باید در عمل مورد ارزیابی قرار گیرد.
او توضیح داد: بررسی دادهها نشان میدهد بسیاری از کالاهایی که ارز ترجیحی دریافت میکردند، تورم بالاتری نسبت به کالاهایی داشتند که مشمول این ارز نبودند. این موضوع نشان میدهد که تخصیص ارز ترجیحی نهتنها به کنترل قیمتها کمک نکرد، بلکه در مواردی نتیجه معکوس داشت.
بیش از ۱۲۰ میلیارد دلار ارز ترجیحی تخصیص داده شده اما کمکی به طبقات فرودست جامعه نکرد
این کارشناس اقتصادی با مرور سابقه اجرای این سیاست عنوان کرد: از اوایل دهه ۹۰ و از زمانی که در دوره آقای بهمنی نرخ ارز ۱۲۰۰ تومانی بهعنوان نرخ رسمی اعلام شد تا امروز، بیش از ۱۲۰ میلیارد دلار ارز ترجیحی تخصیص داده شده است؛ اما این منابع به طبقات فرودست جامعه اصابت نکرده و در بسیاری موارد به رانت و سودجویی در قالب واردات نهادههای دامی و سایر اقلام اساسی تبدیل شده است.
وی با اشاره به محدودیت منابع ارزی کشور تصریح کرد: با توجه به کمبود منابع ارزی دولت و همچنین تجربهای که نشان میدهد یارانه ارزی به گروههای هدف نرسیده، حذف ارز ترجیحی اقدامی هم ضروری و هم درست است.
او درباره شیوه جایگزینی این یارانه افزود: اینکه این حمایت در قالب کالابرگ باشد یا پرداخت ریالی، محل اختلافنظر است. برخی معتقدند پرداخت ریالی به دلیل کاهش ارزش پول در گذر زمان کارآمد نیست و برخی دیگر بر توزیع کالا تاکید دارند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: اصل موضوع این است که یارانه باید به انتهای زنجیره و مصرفکننده نهایی برسد و ما از تجربه شکستخورده یارانههای کالایی فاصله بگیریم. این رویکرد مسیر درستی است و به نظر میرسد باید در تمام زنجیرهها بهعنوان یک سیاست پایدار دنبال شود.
مائده مروتی