سناریوهای قیمت نفت در ۲۰۲۶/ ثبات شکننده و پیامدهای آن برای پتروشیمی ایران
بازار جهانی نفت در آستانه سال ۲۰۲۶ در وضعیتی قرار گرفته که تحلیلگران از آن به عنوان «ثبات شکننده» یاد میکنند؛ وضعیتی که در آن قیمتها نه بهطور پایدار صعودی است و نه وارد سقوط آزاد میشود. این شرایط، اگرچه برای اقتصادهای وابسته به نفت قابل مدیریتتر است، اما برای صنعت پتروشیمی، که به قیمت نفت بهعنوان شاخص هزینه و درآمد نگاه میکند، پیامدهای پیچیدهای به همراه دارد.
به گزارش اقتصاد پیشتاز، بررسی گزارشهای رسانههای معتبر و نهادهای بینالمللی نشان میدهد محتملترین سناریو برای بازار نفت در سال ۲۰۲۶، نوسان در یک کانال قیمتی نسبتاً محدود است. سیاستهای ائتلاف تولیدکنندگان در اوپک پلاس مهمترین عامل این وضعیت محسوب میشود. این ائتلاف در سالهای اخیر نشان داده که در صورت کاهش قیمت، با محدود کردن عرضه وارد عمل میشود و در صورت افزایش شدید قیمت نیز برای جلوگیری از شوک اقتصادی، تولید را بالا میبرد. هدف نهایی، نگه داشتن بازار در محدودهای است که هم برای تولیدکنندگان سودآور باشد و هم تقاضای جهانی را تخریب نکند.
سناریوی نخست، «ثبات کنترلشده» است که بسیاری از تحلیلگران آن را محتملترین حالت میدانند. در این سناریو، قیمت نفت برنت در محدودهای میانی نوسان میکند؛ نه آنقدر بالا که موجب رکود اقتصادی شود و نه آنقدر پایین که سرمایهگذاری در صنعت انرژی را کاهش دهد. رشد نسبتاً کند اقتصاد جهانی، افزایش تولید در برخی کشورهای غیرعضو اوپک و مدیریت عرضه توسط تولیدکنندگان بزرگ، پایههای این سناریو را تشکیل میدهد.
سناریوی دوم، «صعود ناگهانی» است که به عوامل ژئوپلیتیکی وابسته است. تنش در مناطق تولیدکننده، اختلال در مسیرهای انتقال یا تشدید تحریمها میتواند عرضه را کاهش داده و قیمتها را بهطور جهشی بالا ببرد. تجربه سالهای گذشته نشان داده که بازار نفت نسبت به چنین شوکهایی بسیار حساس است و حتی اخبار سیاسی میتواند در کوتاهمدت چندین دلار به قیمت هر بشکه اضافه کند.
در مقابل، سناریوی سوم «نزول فرسایشی» است؛ حالتی که در آن مازاد عرضه یا کاهش تقاضای جهانی بهتدریج قیمتها را پایین میآورد. افزایش تولید نفت شیل در آمریکا، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و سیاستهای کاهش مصرف سوختهای فسیلی میتواند در بلندمدت چنین فشاری ایجاد کند. با این حال، بسیاری از تحلیلگران معتقدند تولیدکنندگان بزرگ اجازه سقوط شدید قیمت را نخواهند داد.
برای صنعت پتروشیمی ایران، هر یک از این سناریوها پیامد متفاوتی دارد. ثبات قیمت نفت به معنای پیشبینیپذیر شدن هزینه خوراک و امکان برنامهریزی بلندمدت است. افزایش شدید قیمت میتواند هزینه مواد اولیه را بالا ببرد اما همزمان قیمت محصولات پتروشیمی را نیز افزایش میدهد. در مقابل، کاهش قیمت نفت اگر با رکود تقاضای جهانی همراه باشد، سودآوری صادراتی این صنعت را تحت فشار قرار میدهد.
در نهایت، آینده قیمت نفت در سال ۲۰۲۶ بیش از هر زمان دیگری به تصمیمات سیاسی و مدیریت عرضه گره خورده است. برای ایران که هم تولیدکننده نفت و هم یکی از بزرگترین دارندگان ظرفیت پتروشیمی در منطقه است، ثبات نسبی بازار میتواند فرصتی برای بازسازی زیرساختها و حل بحران خوراک باشد. اما در صورت بروز شوکهای قیمتی، این صنعت بار دیگر در معرض نوساناتی قرار خواهد گرفت که کنترل آنها خارج از اختیار بازیگران داخلی است.
محتملترین چشمانداز، بازاری با ثبات نسبی اما آسیبپذیر است؛ بازاری که در آن قیمت نفت در یک محدوده قابل مدیریت حرکت میکند، اما هر رویداد سیاسی یا اقتصادی میتواند تعادل آن را بر هم بزند، تعادلی که برای آینده صنعت پتروشیمی ایران حیاتی است.
مریم میری