محمد جواد توکلی: ارز کشور صرف آیفون میشود، اما نهادههای دامی بدون ارز ماندهاند
در شرایطی که بازار ارز با نوسانات و فشارهای فزاینده روبهروست، بحثها درباره نحوه مدیریت منابع ارزی، کنترل تقاضا و نقش سیاستهای اقتصادی در ایجاد یا کاهش تنشهای موجود بیش از گذشته مورد توجه کارشناسان قرار گرفته است.
محمدجواد توکلی، اقتصاددان، با اشاره به ضرورت اصلاح شیوه مدیریت نرخ ارز به اقتصاد پیشتاز گفت: برای مدیریت مؤثر بازار ارز، چند راهکار اساسی وجود دارد که نخستین آن حرکت به سمت نظام ارزی شناور مدیریتشده است؛ رویکردی که امروز بسیاری از اقتصاددانان بر آن اتفاق نظر دارند و میتواند از شوکهای شدید ارزی جلوگیری کند.
وی با تاکید بر لزوم بازنگری در سیاستهای هزینه تولید بیان کرد: در قوانین دولتیسازی هزینه تولید باید تجدیدنظر شود. از سال ۱۳۸۶ و با اجرای هدفمندی یارانهها، فولاد، پتروشیمی و پالایشگاهها ملزم شدند نهادههای خود را با قیمتهای نزدیک به فوب خلیج فارس عرضه کنند؛ سیاستی که هم برای دولت و هم برای تولیدکنندگان داخلی هزینهزا بوده و اکنون نیازمند اصلاح و بازگشت به مدلهای قبلی با فشار کمتر بر تولید است.
او با اشاره به اهمیت مدیریت تقاضای ارز اظهار کرد: در شرایطی که کشور درگیر جنگ اقتصادی است، باید برای تکتک دلارهای ارزی برنامه داشت و اجازه مصرف بیضابطه آن را نداد. گزارشها نشان میدهد بیش از دو میلیارد دلار ارز صرف واردات تلفن همراه آیفون شده که حتی اگر از محل ارز غیردولتی هم باشد، باز هم فشار مضاعفی بر نظام ارزی کشور وارد میکند.
اولویتبندی تخصیص ارز نادرست است
توکلی با انتقاد از اولویتبندی نادرست تخصیص ارز افزود: در حالی که برای برخی کالاها مانند قطعات خودرو ارز تخصیص داده میشود، برای واردات نهادههای اساسی مانند دانههای روغنی، ذرت و مواد اولیه مورد نیاز دامداریها ارز کافی اختصاص نمییابد و همین مسئله بازار محصولات دامی را با التهاب و نوسان مواجه کرده است.
وی با تاکید بر ضرورت همزمان مدیریت عرضه و تقاضای ارز تصریح کرد: کشور بهطور جدی نیازمند مدیریت تقاضای ارز و همچنین تقویت توان عرضه ارز است. سیاست پیمانسپاری ارزی بارها پیشنهاد شده اما اجرا نمیشود، در حالی که این سیاست در دهه ۷۰ و پس از تورم ۵۰ درصدی سال ۱۳۷۴ بهصورت جدی اعمال شد و نتیجه آن کاهش تورم به حدود ۲۳ درصد و بهبود رشد اقتصادی بود.
این اقتصاددان در پایان با اشاره به خطاهای تحلیلی در سیاستگذاری اقتصادی خاطرنشان کرد: تا زمانی که تحلیلهای نادرست درباره ریشههای تورم کنار گذاشته نشود، اصلاحات مؤثر اتفاق نخواهد افتاد. برخلاف برخی دیدگاهها، نرخ ارز در اقتصاد ایران نقش پیشران تورم را ایفا میکند؛ زیرا افزایش نرخ ارز مستقیماً هزینه تولید را بالا میبرد، نیاز تولیدکنندگان به نقدینگی را افزایش میدهد و آنها را به سمت نظام بانکی سوق میدهد که در نهایت رشد نقدینگی و تورم تقاضامحور و تورم انتظاری را تشدید میکند.