تنش میان ایران و آمریکا و جهش قیمت نفت
افزایش تنشهای ژئوپلیتیک میان ایران و ایالات متحده آمریکا بار دیگر بازار جهانی نفت را صعودی کرده است؛ رخدادی که تحلیلگران آن را نه صرفاً سیاسی، بلکه یک شوک اقتصادی بالقوه برای عرضه انرژی جهان ارزیابی میکنند.
به گزارش اقتصاد پیشتاز، بازار جهانی نفت در هفتههای اخیر بیش از هر عامل دیگری تحت تاثیر ریسکهای ژئوپلیتیک قرار گرفته و در این میان، تنش میان ایران و آمریکا بهعنوان یکی از مهمترین متغیرهای تعیینکننده قیمتها مطرح شده است. ایران بهدلیل موقعیت راهبردی خود در خلیج فارس و نقش آن در امنیت عرضه انرژی، همواره یکی از کانونهای حساس بازار نفت بوده است.
مهمترین نگرانی بازار، امنیت عبور نفت از تنگه هرمز است؛ گذرگاهی که حدود یکپنجم تجارت دریایی نفت جهان از آن عبور میکند. هرگونه تشدید تنش نظامی یا حتی تهدید به اختلال در این مسیر، بهسرعت در قالب افزایش «صرف ریسک» در قیمت نفت ظاهر میشود. به همین دلیل، معاملهگران انرژی اخبار سیاسی مرتبط با این منطقه را با حساسیت بالا دنبال میکنند.
از منظر اقتصادی، تنشها میتواند از سه مسیر بر قیمت نفت اثر بگذارد: نخست، احتمال کاهش صادرات نفت ایران در اثر تحریمهای شدیدتر؛ دوم، افزایش هزینه بیمه و حملونقل نفتکشها در منطقه؛ و سوم، نگرانی از اختلال در تولید یا صادرات سایر کشورهای حوزه خلیج فارس. مجموعه این عوامل به معنای افزایش هزینه عرضه جهانی و در نتیجه رشد قیمتهاست.
همزمان، بازار با یک پارادوکس مواجه است: در حالی که برخی نهادهای بینالمللی از احتمال مازاد عرضه نفت در میانمدت سخن میگویند، ریسک ژئوپلیتیک مانع از کاهش محسوس قیمتها شده است. به بیان دیگر، حتی اگر عوامل بنیادین بازار به سمت تعادل یا مازاد حرکت کنند، تنشهای سیاسی میتواند قیمتها را در سطح بالاتری نگه دارد.
کارشناسان انرژی معتقدند اثر روانی این تنشها حتی از تأثیر واقعی آنها بر عرضه مهمتر است. تجربه سالهای گذشته نشان داده که بازار نفت بیش از هر کالای دیگری به انتظارات واکنش نشان میدهد؛ بهگونهای که احتمال وقوع بحران نیز میتواند موجب جهش قیمت شود.
در مجموع، تنش میان ایران و آمریکا اکنون به یکی از کلیدیترین ریسکهای اقتصادی بازار انرژی تبدیل شده است؛ ریسکی که نهتنها بر قیمت نفت، بلکه بر تورم جهانی، هزینه حملونقل و رشد اقتصادی کشورهای واردکننده انرژی نیز اثرگذار خواهد بود. تا زمانی که این نااطمینانی ژئوپلیتیک ادامه داشته باشد، بازار نفت در وضعیت شکننده و نوسانی باقی خواهد ماند.
مریم میری